GIDS: Hoe werkt Bitcoin mining?

Wat een miner precies doet

Een miner is een gespecialiseerde computer die openstaande transacties verzamelt, ze in een blok groepeert en zoekt naar een getal (de nonce) dat, gecombineerd met de inhoud van het blok, een cryptografische hash produceert die onder een zeer veeleisende doelwaarde ligt.

Er zijn geen kortere wegen: de enige manier om dat getal te vinden is door biljoenen combinaties per seconde te proberen. Het is alsof je gigantische dobbelstenen gooit totdat je een specifieke worp krijgt. Wanneer een miner erin slaagt, verspreidt hij het blok en controleert de rest van het netwerk binnen milliseconden of de oplossing correct is. Het vinden ervan kost enorm veel; het verifiëren is ogenblikkelijk.

De winnende miner ontvangt twee inkomsten: de blokbeloning, bestaande uit nieuwe bitcoins, en de kosten die zijn betaald voor de transacties in dat blok.

Moeilijkheidsgraad en tienminutenritme

Bitcoin past de moeilijkheidsgraad van het probleem elke 2.016 blokken aan, ongeveer elke twee weken. Als er meer miners bijkomen en blokken te snel worden gevonden, stijgt de moeilijkheidsgraad. Als apparatuur wordt uitgeschakeld, daalt deze. Het doel is om gemiddeld elke tien minuten één blok te handhaven, wat er ook gebeurt.

Deze automatische aanpassing is een van de meest elegante onderdelen van het Bitcoin-ontwerp: het maakt de uitgifte van nieuwe munten decennia lang voorspelbaar, ongeacht hoeveel rekenkracht er is aangesloten.

De halving en de limiet van 21 miljoen

Elke 210.000 blokken, ongeveer vier jaar, wordt de blokbeloning gehalveerd. Het begon met 50 bitcoins in 2009, ging naar 25, daarna naar 12,5, vervolgens naar 6,25 en in 2024 daalde het naar 3,125. Dit mechanisme, genaamd halving, zorgt ervoor dat er nooit meer dan 21 miljoen bitcoins zullen bestaan.

Naarmate de beloning afneemt, winnen de transactiekosten aan gewicht in de inkomsten van de miners. Op de lange termijn zal de veiligheid van het netwerk vooral van deze kosten afhangen.

Energie, hardware en winstgevendheid

Professionele mining gebeurt met ASIC-apparatuur, uitsluitend ontworpen voor het berekenen van hashes. Een normale computer of grafische kaart heeft geen enkele kans om te concurreren: het efficiëntieverschil is van meerdere ordes van grootte.

De belangrijkste kostenpost is elektriciteit. Daarom worden grote farms geïnstalleerd waar energie goedkoop en overvloedig is: waterkracht in Scandinavië en Canada, geothermische energie in IJsland, geassocieerd gas dat anders zou worden verbrand, of zonneparken met overschotten. Steeds meer operators nemen deel aan programma's voor vraagrespons, waarbij apparatuur wordt uitgeschakeld wanneer het elektriciteitsnet onder druk staat.

Is het de moeite waard om thuis te minen? Tenzij je zeer goedkope elektriciteit hebt en om kunt gaan met geluid en warmte, bijna nooit. Voor de meeste mensen is het direct kopen van bitcoin efficiënter en veel eenvoudiger dan het te proberen te produceren.

Cloud mining, pools en waar op te letten voordat je deelneemt

Wanneer iemand besluit deel te nemen aan mining zonder een grote 'farm' op te zetten, zijn er twee paden: deelnemen aan een pool met eigen apparatuur of cloud mining contracteren. Een pool is een groepering van miners die hun rekenkracht bundelen en de beloningen verdelen in verhouding tot het geleverde werk. Solo mining met één enkele uitrusting is tegenwoordig bijna een loterij: je zou jaren kunnen wachten op het vinden van een blok. In een pool zijn de inkomsten daarentegen klein maar constant. Voordat je er een kiest, is het raadzaam om te kijken naar de commissie die ze vragen, de verdeelmethode, de minimale opnamegrootte en welk percentage van het netwerk ze beheren, want een te grote concentratie in een paar pools verzwakt de decentralisatie die het netwerk waarde geeft.

Cloud mining is een veel gladder terrein. De belofte is simpel: je betaalt voor rekenkracht die een ander voor je opereert en je ontvangt een deel van de beloningen. Het probleem is dat er veel contracten zijn met onrealistische cijfers, onderhoudskosten die de inkomsten opslokken en bedrijven die nooit hebben bewezen dat ze zelfs maar één apparaat operationeel hebben. Als je toch geïnteresseerd bent, eis dan transparantie over de locatie van de datacenters, het gebruikte hardwaremodel, de toegepaste elektriciteitsprijs en de mogelijkheid om het contract op te zeggen. Een contract dat een vast rendement garandeert, is per definitie een waarschuwingssignaal: de mininginkomsten zijn afhankelijk van de Bitcoin-prijs en de netwerkmoeilijkheidsgraad, en geen van deze variabelen kan worden beloofd.

Om te berekenen of een operatie zinvol is, zijn vier gegevens nodig: het stroomverbruik van de apparatuur in watt, de prijs die je per kilowattuur betaalt, de rekenkracht van de apparatuur en de huidige gemiddelde beloning per rekeneenheid. Hiermee wordt de kosten van het produceren van één Bitcoin berekend. Als die kosten hoger zijn dan de marktprijs, verlies je elke dag dat de apparatuur aan staat geld. Bij deze berekening moeten ook de afschrijving van de hardware, die snel veroudert, en vaak vergeten kosten worden opgeteld: ventilatie, geluidsisolatie, onderhoud en de fysieke ruimte.

Tot slot is er de ecologische dimensie, die veel discussie oproept. Het energieverbruik van het netwerk is hoog, maar een groeiend deel komt van overschotten aan hernieuwbare energie of van gas dat anderszins zou worden verbrand. Miners zijn flexibele verbruikers: ze kunnen binnen enkele seconden worden uitgeschakeld wanneer het elektriciteitsnet dit vereist, iets wat weinig industrieën kunnen bieden. Voor de meeste lezers blijft de praktische conclusie echter dezelfde: periodiek Bitcoin kopen op een gereguleerd platform is eenvoudiger, goedkoper en aanzienlijk minder riskant dan proberen het te produceren.